Digitale nalatenschap en de wet: wat mag wel en niet?

Zodra iemand overlijdt, komen er vaak twee vragen tegelijk op: wat mag wel, en wat mag niet? Bij fysieke bezittingen is dat meestal duidelijk, die vallen onder de erfenis. Bij digitale zaken ligt het lastiger, want een account is geen bezit in de klassieke zin. Rond digitale nalatenschap wet en regelgeving is nog veel in beweging, en dat merkt u vooral als u er middenin zit. Ik zet de belangrijkste juridische lijnen op een rij, met de kanttekening dat dit algemene informatie is en geen juridisch advies voor uw specifieke situatie.

Een account is geen erfenis, de inhoud soms wel

Wanneer u overlijdt, gaat uw bankrekening over naar uw erfgenamen. Een account bij een techbedrijf werkt anders. U sluit bij aanmelding een overeenkomst met dat bedrijf, persoonlijk en niet overdraagbaar. Die overeenkomst eindigt in principe bij overlijden. De foto’s, berichten of documenten die in dat account staan, kunnen wel als digitaal bezit gezien worden en dus onderdeel zijn van de erfenis, maar dat betekent niet automatisch dat een erfgenaam ook toegang krijgt tot het account zelf. Dit onderscheid, tussen het account en de inhoud ervan, is de kern van waarom dit onderwerp zo lastig is.

Waarom inloggen op het account van een overledene niet zomaar mag

Ook met de juiste inloggegevens is toegang krijgen tot iemands account na overlijden bij vrijwel elk platform tegen de gebruiksvoorwaarden. De meeste platforms bieden in plaats daarvan een officiele nabestaandenprocedure, vaak met een kopie van de overlijdensakte als bewijs. Deze weg is trager, maar voorkomt discussie achteraf over de vraag of een account rechtmatig is benaderd. Wilt u zich breder inlezen in de wettelijke kant van dit onderwerp, dan is de informatie van Veilig Internetten over digitale nalatenschap een goed vertrekpunt.

De rol van de notaris

Voor grotere zaken, zoals de afwikkeling van een erfenis waarin ook digitale bezittingen zitten, kan een verklaring van erfrecht nodig zijn. Deze verklaart wie bevoegd is om namens de overledene te handelen. Een notaris kan ook helpen bij het opstellen van een digitaal testament of wilsverklaring: geen wettelijke verplichting, maar wel een praktisch document waarin u vastlegt wat er met uw accounts moet gebeuren en wie daarvoor verantwoordelijk is.

Wat u nu zelf kunt doen

De wet loopt vaak achter op de techniek, en dat merkt u vooral als u er middenin zit. Het beste wat u kunt doen, is niet wachten tot het moment daar is, maar nu al vastleggen wat u heeft en wat u wilt dat ermee gebeurt. Denk bijvoorbeeld aan een overzicht van uw accounts en, waar mogelijk, uw wachtwoorden (zie ook ons artikel over wachtwoorden veilig achterlaten). Dat is geen juridisch document, maar het scheelt uw nabestaanden wel een hoop onzekerheid en gedoe.

Digitale nalatenschap wet in het kort: veelgestelde vragen

Bestaat er een aparte digitale nalatenschap wet?
Nee, een wet die specifiek en volledig op digitale nalatenschap is toegesneden bestaat op dit moment niet. Bestaande regels rond erfrecht en privacy raken het onderwerp wel, maar de praktijk verschilt sterk per platform en per situatie. Voor de precieze juridische kant van uw eigen situatie is een notaris of jurist de aangewezen persoon om te raadplegen.

Mag een erfgenaam zomaar inloggen op het account van een overledene?
Ook met de juiste inloggegevens gaat dit in tegen de gebruiksvoorwaarden van vrijwel elk platform. De officiele nabestaandenprocedure van het platform zelf is de gebruikelijke en veiligste weg.

Wat kan ik nu al doen, ook al is de wetgeving nog niet uitgekristalliseerd?
Vastleggen welke accounts u heeft en wat u wilt dat ermee gebeurt, kan altijd al, onafhankelijk van hoe de wet- en regelgeving zich verder ontwikkelt.